زخم ساق پا به زبان ساده به شکستگی پوست پا گفته می شود که امکان نفوذ هوا و باکتری را به بافت زیرین پوست می دهد. این برش معمولا توسط یک آسیب کوچک به وجود می آید. در اغلب افراد چنین آسیب هایی بدون دشواری و ظرف یک تا دو هفته درمان می شوند. با این حال، هنگامی که مشکلی زمینه ای وجود داشته باشد، پوست التیام نیافته و وسعت ناحیه زخم افزایش می یابد. به این نوع زخم، زخم مزمن گفته می شود.

علت زخم پا چیست؟

زخم های پا می توانند در اثر بیماری های زیر ایجاد شوند:

انواع زخم های ساق پا و ناحیه زیر مچ

سه نوع رایج زخم پا شامل موارد زیر می شوند:

زخم ها معمولا توسط محل قرار گیری زخم، ظاهر زخم و ظاهر لبه های زخم و پوست اطراف آن شناخته می شوند.

زخم ساق پای دیابتی

علائم زخم پا

زخم ها می توانند دردناک یا بدون درد باشند. بیمار در صورت ابتلا به زخم معمولا دچار تورم پا شده و ممکن است احساس سوزش یا خارش نیز داشته باشد. علاوه بر این موارد، وجود علائمی همچون راش پوستی، تغییر رنگ پوست به قهوه ای یا قرمز، خشکی یا پوسته ریزی پوست امکان پذیر است.

تشخیص علت زخم ساق پا

در ابتدا، پزشک سابقه پزشکی فرد را بررسی می کند. پزشک متخصص، زخم را به طور کامل بررسی کرده و امکان دارد جهت کمک به تهیه یک برنامه درمانی آزمایش هایی همچون تصویر برداری اشعه ایکس، آم آر آی، سیتی اسکن و مطالعات عروقی غیر تهاجمی را برای بیمار تجویز کند.

روش های درمان زخم ساق پا

هدف از درمان زخم های ساق و مچ پا، تسکین درد، تسریع بهبودی و التیام زخم می باشند. برنامه درمانی هر بیمار منحصر به او بوده و به سلامت، شرایط پزشکی و توانایی او در مراقبت از زخم بستگی دارد.

گزینه های درمانی برای تمامی انواع زخم ها شامل موارد زیر می شوند:

  1. مصرف دارو های آنتی بیوتیک در صورت ابتلا به عفونت
  2.  مصرف دارو های ضد انعقاد و ضد پلاکت برای پیشگیری از بروز لخته خون
  3.  درمان های موضعی مراقبت از زخم
  4.  پوشیدن جوراب های فشاری
  5.  پروتز ها و اندام های مصنوعی جهت بازگردانی یا بهبود عملکرد فرد در زندگی روزانه

درمان زخم وریدی

زخم های وریدی که در اثر بسیاری از بیماری های وریدی به وجود می آیند به وسیله فشرده شدن پا با هدف کاهش تورم درمان می شوند. درمان های فشاری شامل پوشیدن جوراب های فشاری، پوشش های فشاری چند لایه یا پیچاندن باند یا پانسمان های الاستیکی از انگشتان پا تا زیر زانو می شوند. نوع درمان فشاری توسط پزشک و بر اساس ویژگی های قاعده زخم و مقدار ترشحات آن تعیین می شود.

نوع پانسمان تجویز شده برای زخم ها به وسیله نوع زخم و ظاهر قاعده زخم تعیین می شود. انواع پانسمان ها شامل موارد زیر می شوند:

زخم وریدی ساق پا

درمان زخم های شریانی

درمان زخم های شریانی بسته به شدت بیماری شریانی متفاوت است. آزمایش های عروقی غیر تهاجمی، ابزار هایی تشخیصی جهت ارزیابی توانایی بدن در التیام زخم به پزشک ارائه می دهند. پزشک بسته به شرایط فرد می تواند انجام آزمایش های تهاجمی، درمان داخل عروقی یا جراحی بای پس جهت احیای گردش خون پای مبتلا را تجویز کند. اهداف درمان زخم شریانی شامل موارد زیر می شوند:

  • ارائه محافظت کافی از سطح پوست
  • پیشگیری از بروز زخم های جدید
  • رفع تحریک تماسی با زخم
  • پایش علائم و نشانه های عفونت که می تواند بافت های نرم و استخوان را نیز درگیر کنند.

درمان زخم های نوروتروفیک شامل اجتناب از اعمال فشار بر پای مبتلا و جلوگیری از تحمل وزن توسط آن می شوند. دبریدمان متداول معمولا برای التیام یافتن زخم نوروتروفیک الزامی است. دبریدمان به برداشت بافت های عفونی یا مرده گفته می شود. بیماران باید به صورت متداول از کفش ها و پروتز های مخصوص استفاده کنند.

اصول مراقبت از پا

درمان تمامی زخم ها با مراقبت دقیق از پوست و پا شروع می شود. معاینه پا و پوست آن مخصوصا برای افراد مبتلا به دیابت بسیار مهم است. شناسایی و درمان زخم های پوست و پا می تواند به پیشگیری از عفونت و بدتر شدن زخم کمک کند.

بیماران باید برای مراقبت از پوست خود به توصیه های زیر عمل کنند:

  • ناحیه مبتلای پا را روزانه با آب ولرم و صابون ملایم به آرامی شستشو دهید. شستشوی پا به آزاد شدن و از بین رفتن بافت مرده، مواد زائد و ترشحات زخم کمک می کند. پوست پای خود را مخصوصا در ناحیه بین انگشتان به آرامی و به صورت کامل خشک کنید. از مالش پوست پا و ناحیه بین انگشتان خودداری کنید.
  • کل ناحیه پا مخصوصا بالا و پایین کف پا و بین انگشتان را به صورت روزانه معاینه کنید. پای خود را از نظر داشتن هر گونه تاول، بریدگی، خراش، ترک یا موارد دیگر بررسی کنید. همچنین، وجود قرمزی، افزایش دمای پا، برگشتگی ناخن، میخچه و پینه از دیگر موارد قابل مشاهده هستند. درصورت نیاز در هنگام معاینه پا یا کف آن می توان از آینه استفاده کرده یا از دیگر اعضای خانواده درخواست کرد تا این نواحی را معاینه کنند.
  • یک یا دو بار در روز جهت پیشگیری از خشکی یا ترک خوردن پوست یک پماد دارای لانولین بر پا ها، کف آن ها و روی سطح پا اعمال کنید. بین انگشتان یا بر روی نواحی دارای زخم باز نباید لوسیون اعمال کرد. در صورتی که پوست به شدت خشک باشد می توان دفعات استفاده از پماد مرطوب کننده را بیشتر کرد.
  • به صورت متداول از ناخن انگشت های پا مراقبت کنید. پس از رفتن به حمام و هنگامی که ناخن ها نرم هستند آن ها را کوتاه کنید. ناخن ها را به صورت خطی صاف و مستقیم کوتاه کنید.
  • در صورت ابتلا به دیابت مراجعه منظم به پزشک متخصص زخم پای دیابتی ضروری است.
  • باید از خود درمانی میخچه ها، پینه ها و دیگر مشکلات پا خودداری کرد. جهت درمان این موارد باید به متخصص بیماری های پا مراجعه کرد.
  • در درمان مشکلات کوچک پا یا پوست درنگ نکرده و از دستورات پزشک پیروی کنید.

مراقبت از زخم ساق پا

مراقبت از زخم در خانه

پزشکان دستوراتی را جهت مراقبت از زخم در خانه به بیماران ارائه می دهند که این موارد شامل نمونه های زیر هستند:

  • زخم را خشک و تمیز نگه دارید.
  • پانسمان زخم را به روشی که تجویز شده است تعویض کنید.
  • داروهای تجویز شده توسط دکتر را با دستور مشخص، مصرف کنید.
  • مقادیر زیادی آب بنوشید.
  • از یک رژیم غذایی مناسب و دارای مقادیر زیاد میوه و سبزیجات پیروی کنید.
  • به طور منظم به گونه توصیه شده ورزش کنید.
  • کفش مناسب بپوشید.
  • در صورت مناسب بودن از بند های فشاری برای پا های خود استفاده کنید.

پیشگیری از زخم شدن ساق پا

کنترل عوامل خطر می تواند به پیشگیری از تشکیل زخم ها یا بدتر شدن آن ها جلوگیری کند. در این جا روش های متعددی برای کاهش این عوامل خطر بیان شده اند:

  • مصرف سیگار را ترک کنید.
  • فشار خون خود را کنترل کنید.
  • کلسترول و تری گلیسرید خون خود را با ایجاد تغییر در رژیم غذایی و مصرف دارو های تجویزی کنترل کنید.
  • مصرف سدیم را محدود کنید.
  • در صورت امکان، دیابت و دیگر بیماری های خود را مدیریت کنید.
  • ورزش کنید: پس از گفتگو با پزشک، برای پیاده روی برنامه ریزی کنید.
  • در صورت داشتن اضافه وزن، وزن خود را کاهش دهید.
  • درباره مصرف آسپرین جهت پیشگیری از بروز لخته های خونی از پزشک سوال کنید.

دکتر آرش توفیق

متخصص عروق و جراح عروق و اندوواسکولار

فهرست مطالب

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
پرسش از دکتر